Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ιδού ο άνθρωπος. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ιδού ο άνθρωπος. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Κυριακή, Ιουλίου 20, 2014

Ένας κυριακάτικος καφές στη Μαδρίτη

Τις προάλλες είχα πάει σε ένα από αυτά τα εναλλακτικά καφέ της Μαδρίτης, που το έχει ένα ασχημούτσικο ζευγάρι στα 30. Πάω λοιπόν στο καφέ, κάθομαι και όπως πάντα, δεν ερχόταν κανένας να μου πάρει παραγγελία. Δεν άντεχα να περιμένω υπομονετικά, γιατί πείναγα αφόρητα. Σηκώνομαι λοιπόν, πηγαίνω στο μπαρ και λέω χαμογελώντας στην κοπέλα, η οποία φορούσε μαύρο ζιβάγκο και είχε τα μαλλιά της πλεξίδα: «Γεια». «Γεια» μου απαντάει απότομα και η κοτσιδού, με ένα σοβαρό, επικριτικό ύφος. Το να μην περιμένεις να έρθουν στο τραπέζι σου οι σερβιτόροι σε εναλλακτικά καφέ και να πηγαίνεις εσύ σε αυτούς, υπονοεί κάποιο είδος βιασύνης ή πίεσης, κάτι απαράδεκτο στα εναλλακτικά καφέ σε όλο τον κόσμο. Κανείς δεν επιτρέπεται να βιάζεται. Και μετά σου λέει «απαγορεύεται το απαγορεύεται». Ήξερα ότι το αμάρτημά μου ήταν μεγάλο, με κατέβαλε η αμηχανία και δεν ήξερα πώς να αρχίσω. Αφού κοιτιόμασταν στα μάτια για λίγο και προκειμένου τα τελειώσει το μαρτύριο μου,  της λέω το πρώτο πράγμα που ήρθε στο μυαλό μου: «Κάθομαι εκεί», δείχνοντας με το δάκτυλό μου κάπου στο βάθος. Αυτή με και κοίταξε με ένα συνοφρυωμένο, δήθεν απορημένο ύφος σαν να μου έλεγε «και εμένα τι μου το λές;». «Ναι», απάντησε τελικά αδιάφορα, σταματώντας την πρόταση εκεί. Περίμενα να μου ζητήσει τι θέλω αλλά δεν έλεγε τίποτα, απλά με κοίταζε.Και την κοίταζα κι εγώ. Πάλι.  «Θέλω ένα καφέ και ένα κέικ» της είπα, θέλωντας η γη να με καταπιεί. Δεν θυμάμαι αν απάντησε, διατηρούσε πάντως αυτό το ύφος σαν να μην καταλάβαινε καθόλου τι γινόταν ή τι της έλεγα.

Κάθισα χωρίς να ξέρω αν τελικά θα μου έφερναν την παραγγελία , με την αμηχανία μου να έχει χτυπήσει κόκκινο. Ο μόνος λόγος που δεν σηκώθηκα να φύγω επιτόπου είναι κάτι ασκήσεις αυτοπεποίθησης και κοινωνικής ωριμότητας που καταπιέζω τον ευατό μου να κάνει. Μετά από λίγο ήρθε το έτερο μέλος του ζευγαριού, ο άσχημος μουσάτος τύπος, φέρνοντας το κέικ, το οποίο δεν είχε κουτάλι. Και εγώ γέλασα, γιατί σκέφτηκα, φυσικά και δεν έχει κουτάλι. «Τι έγινε;» μου είπε αυτός. «Τίποτα» λέω εγώ. «Όχι, πες μου» απάντησε αυτός με αυτή την ήρεμη χίπικη απορία. «Ε…» ξεκινάω εγώ, και δεν ήμουν σίγουρη ότι θυμόμουν καλά τη λέξη κουτάλι στα ισπανικά, «δεν έχει κουτάλι για το κέικ». Αυτός κοίταξε τα χέρια του, όπου ακόμα κρατούσε τον δίσκο με τον καφέ, πάντα με την ίδια λυπημένη απορία για τις απαιτήσεις μου. «Το κουταλάκι του καφέ σου κάνει;» μου είπε. «Ναι μου κάνει», είπα εγώ, γιατί δεν άντεχα άλλο αυτή τη συζήτηση, ένιωσα εντελώς σπαστικιά. Όταν μου ακούμπησε τα πράγματα στο τραπέζι στάθηκε για λίγο από πάνω μου και εξακολουθούσε να με κοιτάει, ή εγώ τουλάχιστον ένιωθα το βλέμμα του πάνω μου. Χωρίς να τον κοιτάζω άνοιξα για να διαβάσω  δήθεν ένα βιβλίο, αλλά έκανα μια απίστευτη γκριμάτσα, βγάζοντας την γλώσσα έξω σαν να έκανα εμετό. Παράλληλα μιλούσα λίγο στον εαυτό μου όπως έκανα συχνά όταν αγανακτούσα στην Ισπανία, στα ελληνικά μουρμουρίζοντας «ηλίθιε, βλάκα, κοντέ, μούσια».

Όταν φύγω από τη Μαδρίτη θα μου λείψει πραγματικά η χαρά του να λέω κάτω από την ανάσα μου, σε όποιον με σπρώχνει στο δρόμο ή με ενοχλεί με οποιονδήποτε τρόπο, «παλιομαλάκα». Ο μούσιας στάθηκε λίγο ακόμα από πάνω μου, πραγματικά δεν ξέρω τι μπορεί να σκεφτόταν και μετά πήγε πάλι μέσα. Ήθελα να σηκωθώ και να φύγω αμέσως αλλά δεν το έκανα. Γιατί δεν μπορώ να συνεννοηθώ με τον κόσμο εδώ; σκεφτόμουν. Είμαι ήδη τρία χρόνια σε αυτή τη χώρα, τι κάνω λάθος; Που βρίσκεται επιτέλους το μυστικό της ομαλής  πολιτιστικής επικοινωνίας μεταξύ εμού και των Ισπανών; Γαμώ τη Μεσόγειο μου μέσα δηλαδή, υποτίθεται ότι όλοι μοιάζουμε σε αυτή τη θάλασσα. Και γιατί το εναλλακτικό ζευγάρι είναι σήμερα τόσο έξτρα περίεργο μαζί μου; Μήπως επειδή φαίνεται ότι έχω έρθει από το κομμωτήριο και έχω βαφτεί, νομίζουν ότι είμαι μια παλιοαστή, πουλημένη στις πολυεθνικές; Αν είχα έρθει χύμα, με πλαστική γυαλιστερή φόρμα και τα μαλλιά σε λαστιχάκι, όπως αυτές οι δυο κοπέλες δίπλα, σίγουρα δε θα μου είχαν φερθεί έτσι.

Έφαγα το κέικ τόσο γρήγορα που μου έκατσε στο λαιμό, ήπια λίγο από τον καφέ, που ήταν όπως πάντα χάλια και προσπάθησα να βρω την τιμή όσων είχα παραγγείλει στον κατάλογο για να φύγω χωρίς να τους ξαναδώ. Δυστυχώς όμως το κέικ δεν ήταν στον κατάλογο. Μάζεψα όση αξιοπρέπεια μου είχε απομείνει και ετοιμάστηκα να αντιμετωπίσω την κοτσιδού στο μπαρ. Για κάποιον άγνωστο λόγο μου χαμογέλασε, με έναν τρόπο που φαινόταν ειλικρινής και όλη η συναλλαγή μας ήταν αναπάντεχα φιλική. Δεν ήξερα τι προκάλεσε αυτή την αλλαγή στη συμπεριφορά της. Υποθέτω οι γκριμάτσες εμετού που έκανα μπροστά στον μούσια και το γεγονός ότι μιλούσα και έβριζα μόνη μου σε ξένη γλώσσα οδήγησε το ζευγάρι στο συμπέρασμα ότι έχω κάποιο σοβαρό ψυχολογικό πρόβλημα, το οποίο δεν ήταν και εντελώς ψέματα.

Τρίτη, Φεβρουαρίου 11, 2014

Υπάρχει τόση δυστυχία στον κόσμο...

...αυτό δεν σε κάνει να νιώθεις καλύτερα; Είναι φανταστικό (δηλαδή καθόλου φανταστικό) ότι όταν λες σε καποιον φίλο σου ότι είσαι στενοχωρημένος, αυτή είναι μια πολυ συνηθισμένη απάντηση. Βέβαια δεν τίθεται έτσι, γιατί έτσι αποκαλύπτεται το πόσο αναίσθητη και εγωκεντρική είναι αυτή η προσέγγιση (πιο εγωκεντρική από το να στενοχωριέσαι για τα δικά σου προβλήματα!). Συνήθως σου λένε: μα σκέψου τι δύσκολα περνάνε οι άνθρωποι στο Χ μέρος του κόσμου (εκεί που έγινε η πιο προσφατη μεγάλης κλίμακας τραγωδίας που καλύπτουν τα μέσα)..  ή μα σκέψου τι τραβάει ο Χ συγκερκιμένος άνθρωπος... ή θες να σου πω κάτι πραγματικά κακό: ο Χ φίλος μου έχει την Χ αρρώστια.

Πολλές φορές οι άνθρωποι που σου λένε τέτοια, σε προσωικό επίπεδο, έχουν καλές προθέσεις.Ισως πραγματικά, μια σύγκριση με τη δυστυχία που υπάρχει γύρω σου, να σε κάνει να "βάλεις τα πράγματα σε προοπτική"  οπως θα έλεγαν. Και πάλι όμως, δεν είναι απίστευτα εγωιστικό να νιώσεις καλύτερα για τον ευατό σου επειδή άλλοι περνάνε χειρότερα; Δηλαδη πως βοηθάει αυτό τους άλλους; Αν είσαι σε μια δουλειά που μισείς, η λύση δεν είναι να σκεφτείς ότι υπάρχουν άνθρωποι που δεν έχουν δουλειά. Δεν πρόκειται να κάνει τη δουλειά σου καλύτερη, ούτε να βρει δουλειά  στους άνεργους. Είναι μια απολύτως  μη-παραγωγική σκέψη και θα έλεγα και κονωνικά και προσωπικά βλαβερή. Αν δεν αναλαμβάνεις ποτέ δράση για να βελτιώσεις τη ζωή του, επειδή "υπάρχουν και χειρότερα", δε θα κάνεις ποτέ τίποτα. Επίσης, άνθρωποι που περνάνε δύσκολες στιγμές, ή που υποφέρουν από κατάθλιψη, είναι πιθανόν απλά να νιώσουν χειρότερα στη σκέψη ότι υπάρχουν τόσοι δισεκατομμύρια άνρθωποι που έχουν σοβαρά προβλήματα.

Τι ακριβώς πρέπει να κάνεις; Να σκέφτεσαι συνέχεια ότι κάποιος έιναι χειρότερα από σένα και να αγνοείς τα δικά σου προβλήματα; Δηλαδή να μην σκέφτεσαι για τη δική σου ζωή, αλλά μόνο για τις ζωές των άλλων; Πολύ απλά δεν γίνεται, οι άνθρωποι δεν λειτουργούν έτσι. Επισης, όσο άσχημο και να ακούγεται πάντα υπάρχει κάποιος κάπου που είναι χειρότερα. Πάντα. Αν κάποιος είναι σοβαρά άρρωστος, υπάρχουν  άνρθωποι που είναι σοβαρά άρρωστοι και δεν έχουν καμία πρόσβαση σε περίθαλψη. Ή είναι μόνοι και δεν έχουν κανένα φίλο ή συγγενή να τους στηρίξει, κοκ. Δεν ξέρω τι νόημα έχει ή τι παρηγοριά θα έδινε αυτή η σκέψη σε κάποιον που είναι σοβαρά άρρωστος.

Το θέμα είναι νομίζω ότι απλά οι άνθρωποι ΔΕΝ θέλουν να ακούσουν για τα προβληματά σου. Γιατί έχουν και αυτοί προβλήματα (αν και όχι πάντα χειρότερα, χο χο). Αυτή είναι η αλήθεια τελικά, εκεί έχω καταλήξει. Σου λένε "παρηγορητικές" βλακείες για να σε ξεφορτωθούν και να γυρίσουν στη ζωή τους, με όσο το δυνατόν λιγότερα βάρος. Η απόδειξη είναι ότι αν έχεις ένα πραγματικά σοβαρό πρόβλημα (αρρώστια είναι κάτι που θεωρείται σοβαρό από όλους γενικώς, αν και εκεί μπορεί να ακούσεις διάφορα για ΑΚΟΜΑ πιο σοβαρές αρρώστιες), να σου πω ένα μυστικό: ούτε τότε θέλει κανένας να του μιλάς για αυτό. Τότε θέλει ακόμα λιγότερο να σε ακούσει από όταν το πρόβλημά σου ήταν κάτι 'ασόβαρο' όπως ότι δεν έχεις λεφτά για σινεμά. Τότε είναι που δεν θέλει να ξέρει ΤΙΠΟΤΑ και μπορεί ακόμα και να αρνηθεί, στο βαθμό του δυνατού, ότι υπαρχει πρόβλημα. Γιατι τότε ο άλλος έρχεται αντιμέτωπος πρόσωπο με πρόσωπο με την δυστυχία που υπάρχει στον κόσμο, και όχι με μια θεωρητική εκδοχή της (τι τραβάει ο Χ 'άλλος').

Και εδώ φαίνεται η πραγματική υποκρισία της ατάκας "υπάρχουν και σοβαρότερα προβλήματα". Εχω προσπαθήσει κάποιες φορές να μιλήσω για έναν φίλο μου που πέθανε με ανθρώπους που δεν ήταν φίλος τους, αλλά τον ήξεραν, και η αντίδραση είναι ένα αμήχανο κενό και η αλλαγή κουβέντας. Μέχρι και αστεία έχω ακούσει ως αντίδραση. Και εγώ η ίδια όμως έχω άντιδράσει κάπως έτσι όταν ήθελε να μου μιλήσει για αυτόν ο καλύτερος του φίλος, στον ένα χρόνο της επέτειου του θανάτου του. Δεν ήξερα τι να κάνω. Θέλω να πω, τα παραπάνω δεν τα λέω για να πω: τι κακοί που είναι οι άνθρωποι που δεν σε ακούνε γιατί όλοι έτσι είμαστε. Είναι πραγματικά δύσκολο να κάτσεις και να ακούσεις κάποιον άνθρωπο που περνάει κάτι πολύ δύσκολο. Και πρέπει όλοι να προσπαθήσουμε να βελτιωθόυμε σε αυτό το θέμα. Να μπορούμε να αντικρύσουμε κατάματα μια άσχημη κατάσταση που ζει ενας φίλος του και να πουμε: Ναι είναι απαίσιο αυτό που ζεις. Χωρίς αστεία, χωρίς αλλαγή θέματος, χωρίς καμία πίεση να μιλήσει περισσότερο ή λιγότερο ο άλλος.  Το να λες σε κάποιον που ζορίζεται ότι υπάρχουν και χειρότερα είναι ακριβώς το αντίθετο της βοήθειας και της υποστήριξης. Αρνείσαι την πραγματικότητα των συναισθημάτων του και τη σοβαρότητα της εμπειρίας του.

Πέμπτη, Οκτωβρίου 10, 2013

O διακόπτης

Ο διακόπτης φυσικά είναι αυτός που διακόπτει και στη συγκεκριμένη περίπτωση, όταν μιλάς!*. Εχω ξαναγράψει για διακόπτες, αυτούς που σε διακόπτουν για να διορθώσουν γραμματικά ή συντακτικά σου λάθη όταν μιλάς μια ξένη γλώσσα (ή ακόμα και τη μητρική σου, αυτοί είναι ακόμα πιο σπαστικοί όπως είχαμε πει).

Υπάρχει όμως και μια άλλη κατηγορία διακοπτών, οι οποίοι δεν σε διακόπτουν γιατί θέλουν να σχολιάσουν ή να διορθώσουν κάτι που είπες αλλά πολύ απλά επειδή... έτσι θέλουν. Συνήθως αυτοί οι διακόπτες δεν λένε κάτι έχει σχέση με τη συζήτηση που (νόμιζες ότι) είχατε. Σε σταματάνε στη μέση της πρότασης για να πουνε κάτι σαν: "Α, κοίτα αυτό το ωραίο κτήριο!", "λοιπόν χθες με πήρε τηλέφωνο η Μαρίνα και.." ή "τι λες θα πάμε για μπάνιο αυρίο;" ή "είδες την τελευτία ταινία του Γούντι Άλλεν;" ή "ωχ, αύριο το πρωί έχω μια συνάντηση και βαριέμαι" ή "πάντα ήθελα να πάρω σπίτι σε αυτή τη γειτονιά!" ή "πόσοι βουλευτές της Χρυσής Αυγής λες να προφυλακιστούν τελικά;" ή "να μην ξεχάσω να πάρω φαμπουλόζο πριν πάω σπίτι" ή "νιψον ανομηματα μη μοναν οψιν"ή "E=MC2" ή "我覺得只有我自己的代表", κλπ κλπ. Τονίζω, αυτές οι παρατηρήσεις δεν έχουν ΚΑΜΙΑ σχέση με αυτό που έλεγες εσύ πριν. Αυτός ο διακόπτης είναι ίσως πιο καλοπροαίρετος από τον άλλον που σου διοθρώνει τα λάθη, γιατί δεν θέλει  να σου κάνει ούτε τον έξυπνο ούτε τον δάσκαλο, αλλά δεν ξέρω αν τελικά είναι και λιγότερο ενοχλητικός. Δεδομένο ότι όταν του μιλάς το βλέμμα του χάνεται σε διάφορες αδιευκρίνιστες κατευθύνσεις -οι παρατηρήσεις που κάνει όταν σε διακόπτει έχουν σχέση με  κάτι από τον περιβάλλον χώρο που τράβηξε την προσοχή του, ενώ εσύ μίλαγες και δεν σου έδινε καμία σημασία- θα μπορούσαμε να πουμε ότι υπάγεται στην συμπαθή συνομοταξία των αφηρημένων. Δεν το κάνουν επίτηδες, απλά ξεχνιούνται. Χάνονται γιατί ρεμβάζουν. Ισως αυτή τη στιγμή  τετραγωνίζουν τον κύκλο. Ή τριχοτομούν την γωνία.

Θα διαφωνήσω όμως Και εγώ είμαι αφηρημένη. Εχω χάσει άπειρα τρένα, λεωφορεια, αεροπλάνα, έχω ξεχάσει κινητά, πορτοφόλια και τσάντες σε διάφορα σημεία της Αθήνας και άλλων πόλεων, έφτασα σχεδόν 20 για να προσέξω ότι η Πατησίων γραφόταν 28η Οκτωβρίου στις πινακίδες (και είχα μεγαλώσει εκέί), έχω τα γενέθλια των γονιών μου, του αδελφού μου και των ανηψιών μου σε υπενθύμιση στο κινητό μου γιατί μου είναι αδύνατον να μάθω πότε είναι, κλπ κλπ. Όμως ποτέ δεν αδιαφόρησα ΤΟΣΟ πολύ γι' αυτόν που μου μιλούσε ώστε να αρχίσω να σκέφτομαι παντελώς άσχετα πράγματα και σαν να μην έφτανε αυτό, να τον τον διακόψω κιόλας..

Κοιτάξτε, ξέρω τι θα πείτε: Κοπελιά, μήπως μιλάς πολύ; Μήπως είσαι λίγο βαρετή στην τελική;
Και θα σας πω: Δεν ξέρω! Μάλλον θα σας πω όχι, γιατί εννοείται πως κανένας δεν πιστεύει ότι μιλάει υπερβολικά πολυ ή ότι λέει βαρετά πράγματα. Και λιγότερο από όλους εγώ! Θα σας πω όμως και κάτι άλλο: οι διακόπτες δεν διακόπτουν μόνο εμένα: τους έχω μελετήσει και διακόπτουν όλον τον κόσμο! Γιατί εννοείται ότι κανένας δεν είναι πιο σημαντικός από αυτους. Ποιά σκέψη, φόβος ή αγωνία που διατυπώνει ο συνομιλητής τους μπορεί να είναι πιο σημαντική από το ότι θέλουν να πάνε στην Κόστα Ρίκα;  'Η από το ότι τους αρέσει ο Μπραμς; Πέπει να είσαι ιδιαίτερα εγωκεντρικό άτομο για να διακόπτεις τον άλλο για να πεις μια τυχαία σκέψη που πέρασε από το μυαλό σου.

Για να δουμε και την άλλη πλευρά, και εγώ είχα μια φίλη που μίλαγε πάρα πολυ και πραγματικά μερικές φορές, ειδικά στο τηλέφωνο, συνειδητοποιούσα ότι είχα χάσει επεισόδια από αυτά που μου έλεγε, γιατί ειχα αρχίσει να σκέφτομαι δικά μου. Αλλά ποτέ, ποτέ δεν την διέκοψα ενώ μίλαγε για να πω κάτι άσχετο. Θέλω να πω, δεν νομίζω ότι οι διακόπτες διακόπτουν επειδή βαριούνται ή ξεχνιούνται.  Νομίζω ότι διακόπτουν γιατί απλούστατα δεν ενδιαφέρονται για κάποιον περισσότερο από ότι για τον ευατό τους.

Πολύ σκληρό;  Δεν θεωρώ ότι οι διακόπτες είναι κακοί άνθρωποι, θεωρώ όμως ότι πρόκειται, όπως είπα παραπάνω, για ιδιαίτερα εγωκεντρικά άτομα. Εχοντας πει αυτό, όλοι είμαστε εγωιστές με τον τρόπο μας. Αλλά αυτός ο τρόπος είναι ιδιαίτερα ενοχλητικός και επίσης, όπως έχω πει και για αυτούς που σε διορθώνουν: η διακοπή της ροής του λόγου σου είναι μια μορφή λογοκρισίας. Και είναι εκτός των κανόνων του παιχνιδιού του διαλόγου.  Μια φίλη μου, κατ' επάγγλεμα διακόπτης, μάλιστα έχει την συνήθεια, αφού με διακόπτει για να πει το πρώτο τυχαίο πράγμα που πέρασε εκείνο το δευτερόλεπτο από το μυαλό της, να λέει αμέσως μετά: "Ωχ, συγγνώμη σε διέκοψα, συνέχισε!". Εσύ μπορεί να είσαι διακόπτης, αλλά εγω δεν είμαι ρομπότ να λειτουργώ με τις εντολές σου και να ξαναπιάνω το νήμα της σκέψης μου από εκεί που το έκοψες. Τη νιοστή φορά που μου είπε την παραπάνω ατάκα της απάντησα: "Ναι, με διέκοψες. Το κάνεις συχνά αυτό". Δεν νομίζω ότι το πρόσεξε.


*"Είστε διακόπτης, λογοδιακοπτρία, εχερσιφρόνη..." από τον θρυλικό διάλογο Ζουράρι vs. Κακαουνάκη του Μητσικώστα...