Gary, θυμήσου, είμαστε μαζί σου

Καλά είναι λίγο παθέτικ το γεγονός ότι το μόνο πράγμα που με ενθουσιασε να γράψω κάτι στο  μπλογκ είναι η είδηση ότι ο πρώην αγαπημένος Gary Oldman σκίζει με την ταινία Tinker, Tailor, Soldier, Spy, βασισμένη σε κατασκοπικό μυθιστόρημα του John le Carré, αλλά εντάξει, ο καθένας όπως τη βρίσκει.

Ακούγεται ότι μπορεί και να πάρει Όσκαρ, όχι ότι τα Όσκαρ είναι η απόδειξη ότι κάποιος είναι καλός ηθόποιος, αλλά είναι μια καταξίωση, και για να είμαι ειλικρινής... δεν ξέρω αν ο Gary την αξίζει... Χα! Πως σας φαίνεται αυτό; Ο Oldman (τώρα σοβαρεύομαι) είναι ένας απίστευτα ταλαντούχος ηθοποιός, ο οποίος στα ξεκινήματα του είχε χαρακτηριστεί και ως ο καλύτερος ηθοποιός της γενιάς του. Για να θυμηθούμε οι παλιοί (και να μαθαίνουμε οι νεώτεροι) ο Gary ξεκίνησε από την Αγγλία, με καταπληκτικές ερμηνείες στο Sid and Nancy (1986),  το Prick Up Your Ears (1987) και το Rosencrantz & Guildenstern Are Dead (1990).

Ο Gary στις δόξες του

Υστερα πήγε στην Αμερική (το οποίο ήταν και μάλλον η καλλιτεχνική καταστροφή του τελικά, αλλά ας μη προτρέχουμε) και έπαιξε στο State of Grace (1990), όπου εκεί τον είχα δει και εγώ παιδόυλα και είχα πάθει αυτό που λέμε ντου-βρου-τζά. Για να καταλάβετε, είδα την ταινία άλλες τρεις φορές στο σινεμά, με τρεις διαφορετικές φίλες, στις οποίες έλεγα κάθε φορά ότι την έβλεπα για πρώτη φορά γιατί ντρεπόμουν να πω την αλήθεια, και άπειρες φορές σε βίντεο. Ακόμα θυμάμαι όλες τις ατάκες του, και ο Gary είχε δεύτεροτριτο ρόλο εκεί. Οχι, δεν είμαι ψυχάκιας. Αλλά η ταινία ήταν καλή και αυτός ήταν καταπληκτικός. Εχω και αδυναμία σε αλκοολικούς με λαδωμένο μαλλί που φοράνε φόρμα και περφέκτο χωρίς μπλουζάκι, και συνδυάζουν με τον δικό τους ιδιαίτερο τρόπο την ηλιθιότητα με την παράνοια. Μάλλον και ο Κόπολα έχει ίδια γούστα με μένα, γιατί είδε τον Gary εκεί, και που τον πήρε λέτε; Ναι, στο Dracula (1992), όπου πάλι ο Gary είναι θεός, και μάλλον είναι και η πρώτη και τελευταία φορά (μέχρι τώρα τουλάχιστον) όπου είχε πρωταγωνιστικό ρόλο σε ταινία με εμπορική επιτυχία και κριτική αποδοχή. Παρά τα ελλατωματάκια της ταινίας, αγαπώ και επίσης ξέρω όλες τις ατάκες απ'έξω. I... have crossed...oceans of time... to find you... Επίσης αυτή η ταινία ήταν η πρώτη φορά, αν δεν κάνω λάθος, που ο Δράκουλας είναι ερωτευμένος με την Μίνα, δεν είναι δηλαδή απλά ένα σεξομανές τέρας. Νομίζω ότι από εκεί ξεκίνησε και ο νέος τύπος των ευαίσθητων/βασανισμένων βρυκολάκων, με πρώτο μιμητή την εκπληκτική σειρά Buffy the Vampire Slayer, και μετά (μακριά από εμάς) τις ταινίες Λυκόφως, και ένα σωρό άλλες τηλεοπτικές σειρές.

Για να γυρίσω όμως στο θέμα μου. Μετά τον Δράκουλα αγαπητοί φίλοι... το χάος. Και μην ακούσω τίποτα για τα καραγκιοζιλίκια του Gary στο True Romance (1993), το Léon (1994) και το The Fifth Element (1997). Ταινίες που είχαν σχετική επιτυχία, αλλά ο Gary είχε τυποποιηθεί πλέον σε ρόλους του sidekick ψυχάκια, που καμία σχέση δεν είχαν με το βάθος (τι είπα τώρα...) των παλιότερων ερμηνειών του. Μόνη φωτεινή εξαίρεση, αν και δεν το είδε κανένας, το The Contender (2000). Μετα, ακόμα χειρότερα. Την δεκαετία του 2000 είχε εξαφανιστεί σχεδόν τελείως, για να καταλάβετε τον είχα δει σε μια δευτεράντζα straight-to-video ημι-τσόνα, δεν έχω λόγια. Και δεν έπαιζε καν στις σκηνές πορνό, δηλαδή πλήρης αποτυχία. Εκεί πραγματικά είχα σκεφτεί ότι η κάριέρα του έχει πάει εντελώς για φούντο, κρίμα το παιδί. Τι παιδί δηλαδή, που τα είχε τα χρονάκια πλέον. Κάπου πρέπει να έκανε και αυτός κάτι λάθος, δεν μπορεί δηλαδή να είναι τόσο χάλια το σύστημα του Χόλιγουντ που να χαράμισε έναν τέτοιον ηθοποιό.

Ενιγουεειιιι. Τελευταία οι ελπίδες μου είχαν αναπτερωθεί, γιατί  τον έβλεπα σε δεύτερους ρόλους, μεν, μη τυποποιημένους δε.. Κάτι το Μπατμαν (βαριέμαι να βάλω λινκ, χα, αυτό το ξέρουμε όλοι εντάξει) κάτι ο Χάρι Πότερ, λες να ίσιωσε το πράγμα σκέφτηκα; Γιατί τον σκεφτόμουν εγώ τον Gary, δεν τον είχα ξεγράψει, παρά τις άθλιες ταινίες του. Και να τα μας λοιπόν στην Βενετία, σε πρωταγωνιστικό ρόλο, σε ταινία που έχει πάρει καλές κριτικές. Ποτέ δεν κατάλαβα τι πήγε ακριβώς στραβά την σταδιοδρομία του, και όπως και είπα παραπάνω, δεν ξέρω αν του αξίζει κάποια αναγνώριση τύπου Όσκαρ, δεδομένου ότι πλάκα πλάκα μόνο σε πέντε-έξι καλές ταινίες έχει παίξει  στη ζωή του. Αλλά δεν ξέρεις ποτέ, μπορεί να ξεκινάει μια νέα καριέρα για τον Gary τώρα, μακάρι.
Η ελπίδα πεθαίνει πάντα τελευταία.

Ο Gary τώρα

off to never-never land

H ταινία Grey Gardens είναι ένα ντοκιμαντέρ των αδελφών Mayles* γυρισμένο το 1975. Θέμα του ντοκιμαντέρ είναι η ζωή δύο γυναικών, μητέρας και κόρης, ξεπεσμένων αριστοκράτισσων που ζουν στην ερειπωμένη επαύλη τους στο Hamptons. H έπαυλη ονομάζεται Grey Gardens, από το χρώμα των αμμόλοφων, των τσιμεντένιων τοίχων που περιτριγύριζαν τους κήπους και της ομίλχης από την κοντινή ακτή· οι δύο γυναίκες ονομάζονται Edith 'Big Edie' Bouvier Beale και Edith 'Little Edie' Bouvier Beale. Αν σας θυμίζει κάτι το επίθετο, ναι, ειναι συγγενείς της Jackie Bouvier-Kennedy-Onassis, θεία και ξαδέλφη αντίστοιχα.

Οι σκηνοθέτες ενδιαφέρθηκαν να γυρίσουν το ντοκιμαντέρ όταν διαβάσαν στις εφημερίδες ότι ο δήμος σκόπευε να γκρεμίσει το Grey Gardens και να εξώσει τις δύο κατοίκους του, κατόπιν παράπονων των γειτονων ότι η εγκατάλειψη και τη βρωμιά που επικρατούσαν γύρω και μέσα στην επαύλη, αποτελούσαν κίνδυνο για τη δημόσια υγεία. Κατόπιν παρέμβασης της Jackie, η οποία έδωσε κάποια λεφτά για να καθαριστεί και να συντηρηθεί κάπως η έπαυλη και οι κήποι, οι δύο γυναίκες τελικά κράτησαν το σπίτι τους. Και δέχτηκαν την επίσκεψη των αδελφών....

Το ντοκιμαντέρ είναι σαν τα σωστά παιδικά παραμύθια: μαγευτικό και ταυτόχρονα αληθινά τρομακτικό. Το Grey Gardens είναι το παλάτι που σταμάτησε στο χρόνο· τα φυτά, τα δέντρα και τα ζώα συνέχιζoυν να ζουν και να μεγαλώνουν, ενώ οι παλατιανοί έχουν παγώσει στις κινήσεις που έκαναν τη στιγμή που σταμάτησε ο χρόνος. Ετσι και οι δυο Edies, 79 και 58 χρονών, ζουν γύρω από ένα πλήρες χάος πραγμάτων και αναμήσεων, συσωρρευμένο χρόνια τώρα, αναπαράγοντας ad infinitum μια εφηβική σχέση μητέρας-κόρης. Είναι συναρπαστικό να τις βλέπεις να αδιαφορουν για τα πάντα γύρω τους, ενώ ακούν τραγούδια του 30 από το ραδιόφωνο, τσακώνονται για το ποια έχει καλύτερη φωνή, βράζουν καλαμπόκι σε μια κατσαρόλα δίπλα στο κρεβάτι, ταίζουν τα ρακούν στη σοφίτα με φέτες τόστ, κάνουν ηλιοθεραπεία στη βεράντα, κοιτάνε παλιές φωτογραφίες, συζητάνε για τους εραστές τους -πάντα μαλώνοντας.

Και οι δύο γυναίκες είναι έντονες προσωπικότητες, αλλά η μικρή Edie είναι η σταρ του ντοκιμαντέρ, πρώτον για τις αλλόκοτες, σχεδόν ποιητικές φράσεις της , και δεύτερον για τα ρούχα (revolutionary dresses) που φοράει. Το όνειρό της -και πηγή των διαφωνιών με τη μητέρα της- ήταν να γίνει ηθοποιός, και πραγματικά είχε το σώμα, το πρόσωπο και το στυλ για το επάγγελμα. Παρόλα αυτά, το κάλεσμά της ήταν μάλλον η μόδα, τα ρούχα που φοράει και κυρίως ο τρόπος με τον οποίον τα φοράει και τα συνδυάζει είναι πραγματικά απίστευτος. Δεν μπορώ να φανταστώ πολλές γυναίκες που θα μπορούσαν να βάλουν μια πετσέτα στο κεφάλι, ένα πουλόβερ και την φούστα τους ανάποδα, δεμένη με παραμάνες, και να φαίνονται κομψές. Η γυναίκα είναι fashion icon, σε κάθε σκηνή εμφανίζεται με διαφορετική αμφίεση, και κόβω το κεφάλι μου ότι πολλοί σχεδιαστές έχουν αντιγράψει το στυλ της. Αν σας ενδιαφέρει η μόδα, πρέπει να δείτε την ταινία για αυτό τον λόγο και μόνο. Στη σκηνή που τη δείχνει να διακοσμεί ένα δωμάτιο με απομεινάρια διάφορων αναμνηστικών, φαίνεται ότι θα μπορούσε να γίνει εικαστικός καλλιτέχνης, αν είχε ζήσει σε άλλες εποχές - ή σε μια άλλη οικογένεια.

Η κατάσταση της έπαυλης είναι θα σοκαριστική για τους περισσότερους θεατές, καθώς επικράτει σχεδόν πλήρης εγκατάλειψη και αδιαφορία για τους αρκετούς από τους γνωστούς κανόνες υγιεινής. Αυτή όμως η αντισυμβατικότητα είναι που κάνει τις πρωταγωνίστριες γοητεύτικές -και τρομακτικές. Είναι ενδιαφέρον ότι οι μισοί απ'οσους έχουν δει την ταινία πιστεύουν ότι πρόκειται για δύο τρελές που θα έπρεπε να είναι έγκλειστες κάπου, ενώ οι υπόλοιποι τις βλέπουν ως σύμβολα μιας ρομαντικής, απελευθερωμένης, εξω-κανονικής ζωής. Η αλήθεια είναι μάλλον κάπου στη μέση. Κάποιος θα μπορούσε να πει ότι το γεγονός ότι είναι πλούσιες τους έδωσε τη δυνατότητα να ζουν όπως θέλουν, αλλά η αλήθεια είναι ότι αν εξαιρέσει κάνεις το υπέροχο σπίτι, οι δύο γυναίκες ζουν πια μέσα στη φτώχεια. Αυτό που ίσως να τους έχει δώσει η ταξική τους καταγωγή, είναι μια η στάση αποστασιοποιημένης, και μερικές φορές ειρωνικής αδιαφορίας για τον κόσμο έξω από τον δικό τους.

To ντοκιμαντέρ θα μπορούσε να γίνει ένα freak show, αλλά οι σκηνοθέτες καταφέρνουν και κρατάνε τις ισορροπίες και τις αποστάσεις τους, αναδεικνύοντας την περιπλοκότητα της κατάστασης, χωρίς να ευτελίζουν το θέμα τους. Τα αστεία κομμάτια της ταινίας είναι αβίαστα, και πιστεύω σε μεγάλο βαθμό με συνενοχή των πρωταγωνιστριών, οι οποίες μπορεί να ήταν ελαφρώς βαρεμένες, αλλά ήταν ταυτόχρονα έξυπνες και γεννημένες performer. Σε κάποια σημεία οι διαπληκτισμοί μητέρας-κόρης γίνονται κουραστικοί, αλλά σαν σύνολο η ταινία παραμένει ενδιαφέρουσα και προκλητική. Αν την ψάξετε, θα την βρείτε για κατέβασμα...προτείνω να κατεβάσετε και υπότιτλους...

*Εχουν γυρίσει το Gimmie Shelter, το Monterey Pop, και το When We Were Kings.

Τα ύπουλα greeklish είναι τα καλύτερα

Δεν είμαι γλωσσοαμύντορας, ούτε πιουρίστας της ελληνικής γλώσσας (εξού και η λέξη πιουρίστας...). Πιστεύω ότι οι γλώσσες είναι ζωντανές, κινούνται, εξελίσσονται και στη διαδικασία αυτή νέες λέξεις, αλλά και νέοι τρόποι ομιλίας γεννιούνται και πεθαίνουν. Όλα είναι θεμιτά...κατά κάποιο τρόπο.

Ούτε εγώ γνωρίζω που ακριβώς πρέπει να βάλουμε τα όρια, αλλά κάπου πρέπει να μπουν. Δεν υπάρχει άλλο κριτήριο πέρα από το αισθητήριο της γλώσσας του καθενος. Καποια πράγματα ακούγονται άσχημα. Σε σένα θα μου πεις. ΟΚ, σε μένα.

Αυτό που με ενοχλεί περισσότερο δεν είναι ούτε η ασυνταξία ούτε τα λάθη, αλλά η τεμπελιά των γράφοντων. Εξηγούμαι: τα ατοπήματα στα οποία θα αναφερθώ αφορούν κακομεταφρασμένα αγγλικά. Όχι απαραίτητα από κείμενα, κυρίως -υποθέτω- από το κεφάλι των γραφόντων. Όταν τα περισσότερα κείμενα που διαβάζεις είναι στα αγγλικά, είναι φυσιολογικό να σου έρχεται πιο εύκολα η αγγλική εκφραση, παρά η ελληνική.

Δεν βλάπτει όμως να σκεφτόμαστε και λίγο αν αυτό που γράφουμε έχει νόημα στα ελληνικά, ετσί όπως μιλιούνται τώρα τουλάχιστον... Και να προσπαθούμε να μεταφράσουμε κάτι δημιουργικά. Για ακραίες λεκτικές ακροβασίες γράψτε ποίημα παιδιά, όχι κριτική κινηματογράφου. Όλα τα παραδείγματα είναι από το περιοδικό Σινεμά, το οποίο και συμπαθώ -αρκετά, αλλά μάλλον πρέπει να προσλάβει καλύτερους διορθωτές, ή να περνάει μερικά κείμενα από κάποιο ειδικο πρόγραμμα "αποαγγλοποίησης".

Να πω βέβαια, ότι μερικές φορές η απευθείας μετάφραση είναι πετυχημένη, αλλά αυτό συμβαίνει όταν η ίδια η αγγλική λέξη έχει ελληνικές ρίζες: π.χ. emblematic (εμβληματικός), dystopia (δυστοπία). Ακόμα βέβαια να βρεθεί ο μάγκας που θα μεταφράσει έξυπνα το iconic. Πάμε λοιπόν να δούμε κάποια κλασικά δείγματα αγγλοελληνικούρας:

-"δεν είναι τόσο εντυπωσιακό όσο ακούγεται"
πως λέμε "as good as it gets"... είναι τόσο ασύντακτο όσο ακούγεται!

-"με περισσότερο αίμα απ'όσο μπορεί να αντέξει"
ό,τι πάρεις όσο-όσο τελικά.

-"τα μεγάλα 'κοχόνες' του σκηνοθέτη του"
πες αρχίδια, δεν πειράζει. καταλαβαίνουμε.

-"χρειάστηκε διπλή θέαση"
όλοι μαζί:
science fiction/double feature/doctor x/will build a creature,
βρε Μανώλη Τραμπαρίφα/βάλε τη διπλή ταρίφα

-"σαγηνευτικά κατεστραμένος χαρακτήρας" "εξωγήινων διαστάσεων μελόδραμα" "υπέροχα νατουραλιστική ταινία"
δε θέλω να είμαι πολύ αυστηρή, δεν είναι ακριβώς λάθος. απλώς το όλο σύστημα "επίρρημα/επίθετο + μετοχή/επίθετο + ουσιαστικό " είναι άκομψο. wonderfully broken...greek.

-"το κυνήγι που εξαπέλυσε το FBI απέναντι σε..."
το κυνήγι εξαπολύεται εναντίον κάποιου και όχι απέναντι σε κάποιον

-"στο επεισόδιο όπου η σειρά σπάει τον τέταρτο τοίχο"
παιδιά πότε έσπασαν οι άλλοι τρεις; ζούμε αλήθεια ακόμα στις εποχές που πρέπει να χρησιμοποιείς κακοχωνεμένες αγγλικές/αμερικάνικες εκφράσεις για να δείξεις ότι είσαι au courrant; γιατί να σταματήσουμε στον τέταρτο τοίχο; γιατί όχι "στο επεισόδιο που η σειρά πήδηξε τον καρχαρία";;

-"ο κοινωνικά άβολος πιτσιρικάς"
υποθέτω μετάφραση του socially akward/ self-conscious/ inept; άβολα είναι τα καθίσματα, οι καταστάσεις... ενίοτε και οι εκφράσεις...

-"βομβαστικό σάουντρακ"
το σάουντρακ το λέμε, το βομβαστικό... χμμ.... όχι ακόμα. αλλά χάρη στο Σινεμά, ποτέ δεν ξέρεις:) στην τελική γράψε "μπομπάστικ σάουντρακ", να υπάρχει και συνοχή στην απόδοση.

-"υπνωτική φωνή"
μετάφραση του hypnotic, μόνο που το υπνωτικό στα ελληνικά είναι χάπι. υπνωτιστική φωνή, καλύτερα.

-"εξήγηση στο φονικό μένος...δε δίνεται"
εξήγηση για... ΓΙΑ το φονικό μένος.

-"πιστεύοντας ότι είχα εξανλήσει το συγκεκριμένο κινηματογραφικό είδος από τις πιο σημαντικές του προσθήκες"
;;; τι είναι το συγκεκριμένο είδος, στοκ;; γιατί, οι προσθήκες τι σας λένε;; το 'εξαντλώ από';; άστο, κάψτο, σε καμιά γλώσσα δε βγάζει νόημα.

-"να γελάσεις, να προκληθείς, να ανοίξεις διάλογο με την ταινία"
να προκληθείς; ασε προκλήθηκα χτες σε μονομαχία και είμαι λίγο αγχωμένη.

Υπάρχουν κι άλλα, αλλά ας μη διυλίζουμε τον κώνωπα. Άσε που δε τη θέλω τη θέση της διορθώτριας στο Σινεμά. Δε τη θέλω σου ΛΕΩΩΩΩΩΩ.........................

Εν κατακλείδι: Το ξέρω ότι όλοι χρησιμοποιούμε αγγλικούρες όταν μιλάμε, αλλά λίγο γούστο και φαντασία δε βλάπτουν, ειδικά στον γραπτό λόγο.

Ceausescu took my baby

Όσο σιχαίνομαι τη στρατευμένη τέχνη, άλλο τόσο σιχαίνομαι τη στρατευμένη κριτική τέχνης.

Ένα έργο τέχνης πρέπει να κρίνεται μόνο με ως προς την καλλιτεχνική του αρτιότητα. Για παράδειγμα, τα έργα της Riefenstahl είναι επιτεύγματα κινηματογράφησης, κι ας εμφορούνται από ναζιστικές αντιλήψεις.

Μιλώντας όμως τελείως συναισθηματικά, βλέποντας το 4 Μηνες, 3 εβδομάδες και 2 ημέρες, το συμπέρασμά μου δεν ήταν ευτυχώς που δε ζω στη Ρουμανία του Τσαουσέσκου, αλλά ευτυχώς που δεν έχει χρειαστεί ποτέ να κάνω έκτρωση. Το έργο βασικά επικεντρώνεται στο πόσο απαίσια είναι μια έκτρωση. Νομίζω ότι οι χριστιανικοί οργανισμοί που είναι κατά της έκτρωσης θα βάλουν το έργο αυτό πρώτο στη λίστα τους με τα must-see. Μετά από κάτι φιλμάκια που δείχνουν το έμβρυο να κλαίει ή κάτι ανάλογο.

Αν ο σκοπός της ταινίας ήταν να δείξει ότι τα αυταρχικά καθεστώτα δημιουργούν τέρατα και οδηγούν τους ανθρώπους σε ακραίες αλλά απολύτως απαραίτητες για την επιβίωση τους επιλογές, απέτυχε να το κάνει πειστικά. Αν ο σκοπός ήταν να τρομοκρατήσει τον κόσμο για τις εκτρώσεις, το πέτυχε και με το παραπάνω.

Γιατί άσχετο με το υπό ποιες συνθήκες γίνεται η έκτρωση (οι συγκεκριμένες είχαν βέβαια να κάνουν με το καθεστώς απαγόρευσης), το αποτέλεσμα είναι ίδιο: ένα σκοτωμένο έμβρυο. Είτε στην κάνει ο τέλειος γιατρός στο αποστειρωμένο εργαστήριο με τον αγαπημένο σου να σου κρατάει το χεράκι, είτε στην κάνει ο γιατρός-κτήνος σε βρώμικο ξενοδοχείο. Το να ακούμε ανατριχιαστικές περιγραφές της διαδικασίας και να κάνει ζουμ η κάμερα στο σκοτωμένο έμβρυο, μου φαίνεται σαν κήρυγμα κατά της έκτρωσης.

Θα μου πεις, έτσι είναι όμως. Έτσι είναι, αλλά εγώ δεν μπορούσα να σταματήσω να σκέφτομαι φίλες και γνωστές μου που χρειάστηκε να κάνουν έκτρωση και πόσο φριχτά θα ένιωθαν αν τους πέταγε κανείς κάτι τέτοιο στα μούτρα.

Αυτά, κατά τ’άλλα η ταινία ήταν αρκετά καλή.

Μικρός Απολογισμός

Ένας απολογισμός της χρονιάς, αφού όλοι ξέρουμε ότι οι απολογισμοί γίνονται καλοκαίρι και όχι Χριστούγεννα, και ότι η νέα χρονιά ξεκινάει τον Σεπτέμβριο και όχι την Πρωτοχρονιά. Φέτος είναι η πρώτη χρονιά που διαφωνώ τόσο πολύ με κριτικούς μουσικής και ταινιών. Επιτέλους απέκτησα δικό μου γούστο ή απλώς το μυαλό μου άρχισε να φυραίνει; Ο καιρός θα δείξει…

Θα έπρεπε να μου αρέσουν, αλλά δεν:

Feist- The Reminder: To προσπάθησα, αλλά έχει και πολλά τραγούδια το άτιμο το cd. 13; Άντε μέχρι τα πρώτα 5-6 κάτι πάει κι έρχεται, αν και μου ακούγεται απλώς σαν μια αδιάφορη εκδοχή της Regina Spektor. Αλλά όχι και 13 βρε Feist μου, με το ζόρι έφτασα στα 8.

Αυτή που παίζει την άρπα. H Joanna Newsom . Ούτε για μισό τραγούδι.

Το δεύτερο των Arcade Fire: Καμία σχέση με το πρώτο. Δηλαδή ίδιο με το πρώτο, αλλά για κάποιο λόγο απίστευτα βαρετό και ανέμπνευστο.

Το Deathproof : Ήθελα πολύ να μου αρέσει. Πίστεψα ότι θα μου αρέσει. Μετά από τις υποσχέσεις για ατέλειωτο χαβαλέ, πώρωση, αδρεναλίνη και απενοχοποιημένο fun, ήμουν έτοιμη να το λατρέψω. Μου αρέσει η βία, μου αρέσουν τα b-movies, μου αρέσουν οι γυναίκες που δίνουν ξύλο, μου αρέσει ο Ταραντίνο, το πόσο δηλαδή θετικά προκατειλημμένη ήμουν, μπορεί να το καταλάβει κάποιος και από την προέλευση του ψευδωνύμού μου. Αλλά δεν μου άρεσε. Το πρώτο μέρος ήταν ΟΚ, αλλά από το δεύτερο μόνο η καταδίωξη άξιζε.

Δημόσιοι φόβοι σε ιδιωτικούς χώρους: Μάλλον δεν το έχει δει και κανένας, αλλά ήταν η πρώτη φορά που σκέφτηκα σοβαρά να φύγω από το σινεμά. Απορώ με τις εξαιρετικές κριτικές που πήρε, ακόμα και από εμπορικά ξένα περιοδικά (που μπορεί να κάνουν μαλακίες βάζοντας 5/5 αστέρια σε ταινίες όπως το Tranformers πχ. αλλά έχουν καλό bullshit detector σον αφορά καλλιτεχνικές ταινίες).

Prison break : Εντάξει, δεν το έχω προσπαθήσει και πολύ, αλλά δεν καταφέρνει να μου κρατήσει το ενδιαφέρον. Το ίδιο είχα πάθει και με το Lost. Ευτυχώς που δεν το προσπάθησα.

Τι μου άρεσε λοιπόν; Καλά, κατά βάθος είμαι μια επαγγελματίας γκρινιάρα και τίποτα δε μου αρέσει, αλλά κάποια πράγματα που μου έκαναν φέτος –μερικά είναι παλιότερα, αλλά τώρα τα ανακάλυψα:

Από μουσικές το Magic Position του Patick Wolf, το ομώνυμο των The Good, the Bad and the Queen, φυσικά το ΛΑΤΡΕΜΕΝΟ Writer's Block, το In the Aeroplane over the Sea των Neutral Milk Hotel και το Take-Offs and Landings των Rileo Kiley (ναι, ο προτελευταίος δίσκος είναι εννιά ετών και ο τελευταίος έξι, το 2018 θα σας πω για τους φετινούς, καλά να ΄μαστε).

Από σειρές οι Sopranos (απίθανο τέλος, τι να πω), το Arrested Development (πανέξυπνη σειρά, εκπληκτικοί ηθοποιοί) και το αγγλικό Office (ανατριχιαστικά οικείο!). Από ταινίες το Half Nelson .

Απόλυτο guilty pleasure (γιατί είμαστε και σκουπιδιάρηδες): Under my umbrella - Rihanna. Αυτό, μάλιστα, είναι απενοχοποιημένο fun. Απλοικό όσο δεν παίρνει αλλά απίστευτα κολλητικό. Μέχρι και η εισαγωγή του Jay-Z μoυ αρέσει. Μια εποχή το έπαιζα στο repeat σε όλη τη διαδρομή προς τη δουλειά. Κάνω μισή ώρα να φτάσω στη δουλειά μου. Δεν ξέρω τι θα μου σουρνε ο Adorno για τη μαζική κουλτούρα στην οποία έχω υποκύψει, αλλά συμπαθώ Rihanna.

Για να σοβαρευτούμε (γιατί έχουμε και ένα επίπεδο), σας αφήνω με τους Neutral Milk Hotel που απ’ότι είδα δεν έχουν ξαναβγάλει και άλλο δίσκο από τότε, ο τραγουδιστής και συνθέτης Jeff Mangum έχει κάνει ελάχιστα πράγματα, οπότε μιλάμε για maudit καλλιτέχνη, αφού μετά από αυτό το αριστούργημα δε μπόρεσε να συνεχίσει.


But for now we are young
Let us lay in the sun
And count everything we can see.

Καλό καλοκαίρι και ραντεβού το Σεπτέμβρη!

The past is not what it used to be

Το χρόνο πολλές φορές τον μετράς με ταινίες -και με τραγούδια. Πόσος καιρός έχει περάσει από τότε που έδινα Πανελλήνιες; Όσος έχει περάσει από τότε που βγήκε το Creep. Πότε ήμουν στην Γλασκώβη; Όταν βγήκε το Midnight Vultures. Το σύστημα λειτουργεί και αντίστροφα βέβαια, είναι θέμα τι σου έχει εντυπωθεί περισσότερο, τα γεγονότα της ζωής σου ή τα τραγούδια και οι ταινίες.

Με τις ταινίες ειδικά, υπάρχουν και διαβαθμίσεις στη μέτρηση του χρόνου: Πότε βγήκε η ταινία στο σινεμά, πότε στο βίντεο, πότε στην τηλεόραση; Παλιότερα ήταν αρκετά μεγάλα τα διαστήματα αυτά, περνούσε στάνταρ ένας χρόνος μέχρι να βγει η ταινία στο βίντεο και μπορεί 2-3 μέχρι να παιχτεί στην τηλεόραση. Θυμάμαι ότι συνειδητοποιήσαμε με τον τότε φίλο μου ότι είμασταν καιρό μαζί, όταν διαβάσαμε ότι θα παιχτεί στην τηλεόραση το L.A. Confidential. Κοιταχτήκαμε με τρόμο και δέος και ψελλίσαμε: αυτή τη ταινία την είχαμε δει στα πρώτα μας ραντεβού, και τώρα παίζεται στην τηλεόραση; Στην τηλεόραση παίζουν ΠΑΛΙΕΣ ταινίες. Τότε τουλάχιστον.

Μια σειρά από τέτοια τυφλά χτυπήματα της μοίρας με έκαναν να καταλάβω ότι έχω μεγαλώσει πια. Αλλά δε θα φανταζόμουν ποτέ, μα ποτέ, ότι θα έβγαινε τόσο σύντομα σε επανέκδοση ταινία που έχω δει, όχι στα μικράτα μου με γονείς, ούτε σε φάση άγουρης εφηβείας, αλλά εντελώς ενήλικας και συνειδητοποιημένη. Μιλάω φυσικά για το Νεκρό που παίζεται αυτή την εβδομάδα στις αίθουσες.


Το σοκ είναι ακόμα φρέσκο και δεν μπορώ να το επεξεργαστώ, αλλά πείτε μου ότι οι διανομείς τρελάθηκαν, ότι θέλουν να εκμεταλλευτούν την επιτυχία του Johnny Depp με τους Πειρατές, πείτε μου ότι σήμερα οι ταινίες παλιώνουν γρηγορότερα, πείτε μου οτιδήποτε τελος πάντων εκτός από το ότι θα αρχίσουν από τώρα να βγαίνουν σε επανέκδοση ταινίες που είχα δει ως φοιτήτρια. Δεν είμαι ακόμα έτοιμη να νιώσω τόσο μεγάλη. Χριστέ μου, σε λίγο θα θεωρούνται oldies but goodies οι White Stripes και οι Strokes και θα τους προλογίζει ο Μαστοράκης στο Radio Gold. Ή αυτό έχει γίνει ήδη;

Εφτά Ταινίες

Κατόπιν ευγενικής πρόσκλησης του Κολυκυθακίου, χωρίς σειρά αξιολόγησης και χωρίς να είμαι σίγουρη ότι είναι οι απολύτως αγαπημένες μου:

Barry Lyndon
Il vivait sa vie...


À bout de souffle
I am an antichrist, I am an anarchist, I am Jean-Paul Belmondo


Crimes and misdemeamors
Saints & Sinners


The man who fell to earth
So lonesome he could die


Donnie Darko
Teenage Wasteland


8½
Life, death and everything in between


Goodfellas
The Rise and Fall of Henry Hill and the Gangsters from Brooklyn

Χαμένοι στη μετάφραση

Μεταφραστική δυστοκία παρουσιάστηκε στις Νύχτες Πρεμιέρας! Ήταν μάλιστα δύο τύπων: γλωσσική και διανοητική. Για να εξηγούμαι: πήγα να δω τη γιαπωνέζικη ταινία 9 Ψυχές του Τοσιάκι Τογιόντα (έτσι λέγονταν και τα αυτοκίνητα, απλώς το άλλαξαν σε Τογιότα γιατί θεωρήθηκε πιο εύηχο για τους δυτικούς καταναλωτές -δεν το ήξερα φυσικά εγώ, μου το είπε ένας φίλος μου).

Πρώτη μεταφραστική δυστοκία: υπήρξαν κάποια αστεία λάθη στους υπότιτλους… Δεν γνωρίζω γιαπωνέζικα, αλλά η ταινία είχε και αγγλικούς και ελληνικούς υπότιτλους. Το «is this your 'hood?», μεταφράστηκε «αυτή είναι η κουκούλα σου;» -καλό, δεν μπορώ να πω. Το «some people turn on you» μεταφράστηκε «μερικοί άνθρωποι σε ανάβουν», όχι τόσο αστείο όσο το άλλο, απλώς λάθος. Εντάξει, δεν θέλω να διυλίζω τον κώνωπα, αλλά είναι δυνατόν να είναι τόσο άσχετοι οι μεταφραστές;

Δεύτερη μεταφραστική δυστοκία: μετά την προβολή ο Τογιόντα θα απαντούσε σε ερωτήσεις του κοινού. Άργησε λίγο και όταν κατέφτασε η αίθουσα είχε σχεδόν αδειάσει. Βασικά χάρηκα που δεν ήταν μέσα στην προβολή γιατί η ταινία έλαβε ένα πολύ χλιαρό χειροκρότημα, ενώ ήταν πολύ καλή. Ίσως να ήταν μουδιασμένος ο κόσμος γιατί οι σκηνές του τέλους ήταν ιδιαίτερα φορτισμένες. Πάντως, όπως προείπα, ο Τογιόντα δεν ήταν μέσα στην προβολή, οπότε μου πέρασε και εμένα η στενοχώρια. Έρχεται λοιπόν ο σκηνοθέτης και όπως πάντα, στην αρχή δεν έκανε κανείς ερωτήσεις. Επικρατούσε μια απίστευτη αμηχανία, με τα 20 άτομα που είχαν μείνει στην αίθουσα να αλληλοκοιτάζονται και ο ένας να λέει στον άλλον «ρωτήστε κάτι ρε παιδία». Έχω παρατηρήσει ότι σε τέτοιες καταστάσεις, αρκεί να γίνουν οι 2-3 πρώτες ερωτήσεις και μετά ο κόσμος δεν σταματάει να ρωτάει. Το αστείο ήταν ότι όταν ξεκίνησαν οι πολύ σινεφίλ/ φιλοσοφικές ερωτήσεις, ο κακομοίρης ο διερμηνέας δεν τις καταλάβαινε καθόλου, οπότε δεν μπορούσε να τις εξηγήσει στον σκηνοθέτη. Δεν ήταν γλωσσικό το πρόβλημα, ο διερμηνέας ήταν Έλληνας. Αλλά κάποιες ερωτήσεις ήταν πολύ εξειδικευμένες. Αυτό που έγινε ήταν ότι ο δημοσιογράφος που ήταν εκεί, μετέφραζε τις ερωτήσεις σε πιο απλά νοήματα για τον διερμηνέα και ο διερμηνέας με τη σειρά του τις μετέφραζε στα γιαπωνέζικα για τον Τογιόντα. Τι κατάλαβε τώρα ο άνθρωπος από αυτά που ρωτούσαμε, ο Θεός κι η ψυχή του.

Έκανα και εγώ ερώτηση, η οποία μου βγήκε και τελείως διαφορετική από αυτό που είχα στο μυαλό μου! Σκεφτόμουν να ρωτήσω κάτι πολύ φιλοσοφημένο, όπως «τελικά δεν υπάρχει διέξοδος από τη φυλακή της ζωής μας;» και κατέληξα να ρωτήσω «τελικά αυτοί απέδρασαν ή όχι;».

Άλλη μια σκέψη χαμένη στη μετάφραση…

Προσοχή: Τυποποίηση!!

Δύο ηθοποιοί, άσχετοι μεταξύ τους, εκτός από το γεγονός ότι είναι Άγγλοι, καλοί ηθοποιοί και έχουν μεταναστεύσει στην Αμερική. Ο ένας την πάτησε, ο άλλος πάει να την πατήσει. Για να δούμε τι θα γίνει...

Gary Oldman: Αυτός νομίζω έχει το φαν κλαμπ του στην Ελλάδα (όλοι οι τρελοί εδώ προκόβουν). Είχα εντυπωσιαστεί όταν τον είχα δει στο State of Grace, από τις πρώτες ταινίες που γύρισε όταν πήγε στην Αμερική, τότε που ήταν the next big thing. Στην ταινία αυτή έπαιζε τον αγαθό, λεριάρη, κακομοίρη ανθυποκακοποιό και νομίζω μόνο αυτός θα μπορούσε να κάνει έναν τέτοιο χαρακτήρα ενδιαφέρων -για να μην πω sexy. Αφού είδα το State of Grace τρεις φορές -τέτοιο σοκ είχα πάθει- είδα σχεδόν όλα τα έργα που είχε γυρίσει παλιότερα στην Αγγλία, αγαπημένα το Prick Up Your Ears και το Rozencrantz and Guilderstern Are Dead. Περασμένα μεγαλεία και διηγώντας τα να κλαις. Μετά ήρθε ο Δράκουλας, όπου τι να πούμε…Την αγαπάμε, αλλά κρίμα που η ταινία δεν ήταν τόσο καλή και πήγε χαμένη η εκπληκτική ερμηνεία του Gary. Kαι πιο μετά, τον έφαγε η παροιμοιώδης μαρμάγκα. O μόνος του πρωταγωνιστικός ρόλος σε ταινία που βλεπόταν ήταν στο Romeo is Bleeding, άντε και στο Immortal Beloved. Δεν χάθηκε, αλλά καλύτερα να χανόταν με τις αηδίες που παίζει, στις οποίες σχεδόν πάντα κάνει τον παρανοϊκό εγκληματία. Στις κάπως σοβαρές ταινίες που εμφανίζεται, αν καταφέρετε να τον αναγνωρίσετε παίρνετε βραβείο γιατί είναι πάντα παραμορφωμένος ή απίστευτα αλλαγμένος. Δηλαδή είδα και Harry Potter για χάρη του και πάλι δεν φαινόταν το πρόσωπό του. Τελευταία διαβάζω ότι είναι ρεπουμπλικάνος και υποστηρικτής του Bush.…αλλά δεν πιστεύω τις κακές γλώσσες! Υπήρξε και παντρεμένος με την Uma Therman, όσο απίστευτο κι αν φαίνεται αυτό τώρα -και τότε απίστευτο ήταν μάλλον. Ή που θα παραμείνει για πάντα ο καραγκιόζης που έγινε ή που στα 60 του θα επανακάμψει με κάποιον σοβαρό ρόλο. Η ελπίδα πεθαίνει πάντα τελευταία.

Clive Owen: ε, αυτός είναι ο ΘΕΟΣ. Πρέπει να είναι ότι πιο αρρενωπό έχει εμφανιστεί στον κινηματογράφο εδώ και πάρα πολλά χρόνια. Και ωραίος και καλός ηθοποιός, είναι δυνατόν; Δεν ξέρω αν είναι της κλάσης του Gary, σίγουρα πάντως στο Closer και στον Κρουπιέρη έδωσε πολύ καλές ερμηνείες. Κινδυνεύει όμως να τυποποιηθεί σε ρόλους σκληρού, μυστηριώδους και αμίλητου άντρα. Δεν αναφέρω ταινίες για να μην κουράσω, αλλά όλες μετά το Closer τον χρησιμοποιούν με τον ίδιο τρόπο. Γι’ αυτό και κάποιοι -ζηλιάρηδες άνθρωποι- λένε ότι παίζει μονότονα, βαρετά, ότι είναι κρύος και άκαμπτος. Δεν είναι, αλλά αν συνεχίζει να παίζει τέτοιους ρόλους, θα γίνει. Ας ελπίσουμε στο Childen of Man να μας δείξει κάτι διαφορετικό.

Πρόσεξε παιδί μου Clive…Δες τι έπαθε ο συμπατριώτης σου ο Gary που έπαιζε συνέχεια τον ψυχοπαθή.

Α, βρήκα έναν συνδετικό κρίκο μεταξύ των δύο: Έχουν παίξει μαζί στο επεισόδιο Beat the Devil, της σειράς The Hire που γύριζαν γνωστοί σκηνοθέτες για την BMW.

I want my Woody back

Ο Woody Allen είναι από τους αγαπημένους μου σκηνοθέτης, να μην πω ο αγαπημένος μου. Τις προάλλες ξαναείδα το "Love and Death", παρωδία του μυθιστορήματος "Πόλεμος και Ειρήνη". Έχει απίστευτη πλάκα αυτή η ταινία, σε μερικά σημεία τραβάει λίγο, αλλά δεν πειράζει... Τα αστεία δεν είναι μόνο έξυπνα, είναι σουρεαλιστικά, θυμίζουν λίγο αδελφούς Μαρξ.
Τελος πάντων, γιατί να μιλάω εγώ, αφού ο Woody τα λέει τόσο ωραία; Κάποιες από τις αγαπημένες μου ατάκες:

Countess Alexandrovna: My bedroom at midnight?
Boris: Perfect. Will you be there too?

Countess Alexandrovna: Would you like some wine? Something to put you in the mood?
Boris: I've been in the mood since the late 1700's.

Countess Alexandrovna: You are the greatest lover I've ever had.
Boris: Well, I practice a lot when I'm alone.

Drill Sergeant: One, two, one, two, one, two.
Boris: Three is next, if you're having any trouble.

Sonja: There are many different kinds of love, Boris. There's love between a man and a woman; between a mother and son...
Boris: Two women. Let's not forget my favorite.

Boris: Nothingness... non-existence... black emptiness...
Sonja: What did you say?
Boris: Oh, I was just planning my future.

Το καλύτερο:
Sonja: Oh don't, Boris, please. Sex without love is an empty experience.
Boris: Yes, but as empty experiences go, it's one of the best.

Και ο μονόλογος στο τέλος:
Boris: The question is have I learned anything about life. Only that human beings are divided into mind and body. The mind embraces all the nobler aspirations, like poetry and philosophy, but the body has all the fun. The important thing, I think, is not to be bitter... if it turns out that there IS a God, I don't think that he's evil. I think that the worst you can say about him is that basically he's an underachiever. After all, there are worse things in life than death. If you've ever spent an evening with an insurance salesman, you know what I'm talking about. The key is, to not think of death as an end, but as more of a very effective way to cut down on your expenses. Regarding love, heh, what can you say? It's not the quantity of your sexual relations that counts. It's the quality. On the other hand if the quantity drops below once every eight months, I would definitely look into. Well, that's about it for me folks. Goodbye

Melomane

Στο καλλιτεχνικό δίλημμα ‘style or substance’, o Douglas Sirk απαντάει ‘substance through style’ και μας αιχμαλωτίζει στον δραματικό τεχνικολόρ κόσμο του.

Κάποιοι θεωρούν τις ταινίες του Sirk σαπουνόπερες, ιλουστρασιόν σκουπίδια ή στην καλύτερη περίπτωση, ιστορικό camp.

Αυτές που είδα το καλοκαίρι στην ΕΤ1 μου φάνηκε ότι πέραν των εικαστικών επιτευγμάτων διαθέτουν και ψυχή. Εντάξει, κάποιοι χαρακτήρες είναι μονοδιάστατοι, υπάρχει μια δόση υπερβολής, αλλά ο Sirk προσεγγίζει με μεγάλη κατανόηση τους πρωταγωνιστές του και με κριτικό πνεύμα τις κοινωνικές δομές της Αμερικής του 1950.

Μου είχε κάνει εντύπωση στο All Τhat Heaven Allows (αυτό το είχα δει παλιότερα, δεν το έχει παίξει ακόμα στο αφιέρωμα) το πορτραίτο της χήρας μητέρας, τα παιδιά της οποίας θεωρούν ότι δεν πρέπει να έχει ερωτική ζωή, απλώς επειδή δεν την βλέπουν σαν γυναίκα, αλλά σαν γηραιά κυρία, η οποία πρέπει να είναι χαρούμενη με μια τηλεόραση, τις επιτυχίες των παιδιών της και να μην τους ενοχλεί και πολύ. Τέτοιες λεπτότερες πτυχές της οικογενειακής ζωής δε θυμάμαι να είχε αγγίξει ο Haynes στη διασκευή του, Far from Heaven, η οποία ήταν πιο απλοϊκό μελό κι από τον Κατήφορο.

Τέλος πάντων, το κυριακάτικο αφιέρωμα της ΕΤ1 συνεχίζεται (μετά το χουνέρι που μας έκανε με το Tarnished Angels το οποίο σταμάτησε δέκα λεπτά πριν το τέλος και για μιάμιση ώρα περίπου, δείχνοντάς μας ειδήσεις και -το χειρότερο- Φόρμουλα 1).

Αυτή την Κυριακή στις 20:50 (ο Θεός και η Δημόσια Τηλεόραση να βάλουν το χέρι τους) προβάλλεται το Imitation of Life με τη θεά Lana Turner. Θεωρείται το αριστούργημά του, οπότε μη το χάσετε!

Αν μη τι άλλο, θα είναι χάρμα οφθαλμών.

Oh master, my master

Σήμερα κατά τύχη είδα μια ταινία της οποίας δεν γνώριζα καν την ύπαρξη. Λεγόταν «The Prime of Miss Jean Brodie» και πρωταγωνιστούσε η Maggie Smith, η οποία κέρδισε και το Όσκαρ εκείνη τη χρονιά (το 1969) για το ρόλο της. Δεν την είδα καν από την αρχή, αλλά ο διάλογος ήταν τόσο καλογραμμένος και οξυδερκής που δεν μπόρεσα καν να σηκωθώ από τη θέση μου για να ψάξω να δω στο πρόγραμμα ποια στο καλό ήταν αυτή ταινία -το Filmnet δεν έχει και διαφημίσεις.

Την είδα λοιπόν χωρίς να ξέρω απολύτως τίποτα για αυτή, πράγμα σπάνιο τη σήμερον ημέρα και τολμώ να πω πως εντυπωσιάστηκα. Χωρίς να είναι κανένα αριστούργημα η ταινία είναι μια εξαιρετική σπουδή χαρακτήρων και θίγει πάρα πολλά θέματα, όπως η σχέση μαθητή-δασκάλου, η σεξουαλική και πνευματική ελευθερία, η εξουσία και η αμφισβήτησή της. Η ιστορία είναι ότι η Jean Brodie είναι μια φιλελεύθερη δασκάλα σε ένα συντηρητικό σχολείο θηλέων στη Σκοτία του 1930. Από την αρχή της ταινίας βλέπουμε ότι η Brodie είναι φανατικά αφιερωμένη στον στόχο της διδασκαλίας, της διάπλασης του πνεύματος αν θέλετε. Πρόκειται για μια από αυτές τις δασκάλες που εντυπώνονται για πάντα στο μυαλό των εφήβων μαθητών τους: έξυπνη, αστεία, καλλιεργημένη, γοητευτική και εντελώς αντικονφορμίστρια, τόσο όσον αφορά τις μεθόδους της, όσο και σε σχέση με τα ήθη της εποχής. Ο δηλωμένος σκοπός της είναι να διδάξει στα παιδιά την καλοσύνη, την ομορφιά και την αλήθεια. Από την αρχή βέβαια φαίνονται κάποιες ρωγμές στην πανοπλία της, όπως μια σχετική αλαζονεία και η τάση της να τις πατρονάρει τις μαθήτριές της.

Στην πορεία η δεσποινίς Brodie γίνεται οπαδός του Φράνκο και της φασιστικής ιδεολογίας, την οποία θέλει να ενσταλάξει και στην τάξη της... Η αλήθεια είναι ότι πολλοί άνθρωποι της διανόησης της εποχής (κλασσικό παράδειγμα ο Ezra Pound) είχαν ενθουσιαστεί με μια ρομαντική ιδέα της δύναμης του φασισμού να αλλάξει τον κόσμο. Όπως και τώρα νομίζω πολλοί διανοούμενοι εκστασιάζονται με αντιδραστικά, αυταρχικά κινήματα επειδή θεωρούν ότι θα μας λυτρώσουν από την παρακμή του δυτικού πολιτισμού, αλλά αυτό είναι μια άλλη ιστορία.

Το θέμα είναι ότι μετά από αυτή την αποκάλυψη και όλα όσα τραγικά επακολουθούν, έρχονται στο φως όλες οι σκοτεινές πλευρές του χαρακτήρα της δεσποινίδος Brodie: είναι ματαιόδοξη (τρομερή η έκφραση της Maggie Smith όταν καταλαβαίνει ότι έχασε το τρένο του γάμου, παρά τη αιώνια δύναμη που θεωρεί ότι ασκεί στους άντρες), αυταρχική, χειριστική και απίστευτα εγωπαθής. Παρόλα αυτά, παραμένει ένας συναρπαστικός χαρακτήρας.

Η μαθήτρια που όρθωσε το ανάστημά της εναντίον της ήταν και η καλύτερη της μαθήτρια: ήταν αυτή που είχε αφομοιώσει τα διδάγματα της Brodie για αυτονομία, δυναμισμό και ανεξάρτητο τρόπο σκέψης.

Και αυτό νομίζω ότι είναι το μεγάλο προτέρημα αυτής ταινίας: ότι δείχνει έναν πραγματικά ανθρώπινο, τρισδιάστατο χαρακτήρα, με όλες τις αντιθέσεις και τις αντιφάσεις που μπορεί να εμπεριέχει. Σχεδόν σε όλη την ταινία ο θεατής είναι διχασμένος σχετικά με την miss Brodie, την αντιπαθεί και την θαυμάζει ταυτόχρονα. Ακόμα και μετά το τέλος, δεν μπορείς να την αποφασίσεις εάν είναι καλή ή κακή. Όπως οι περισσότεροι άνθρωποι, είναι και τα δύο ταυτόχρονα, αλλά ποιος θα τολμούσε τώρα να παρουσιάσει ως πρωταγωνιστή έναν τόσο πολιτικά αμφιλεγόμενο χαρακτήρα; Θα έπεφταν όλοι να τον φάνε ζωντανό στο όνομα της πολιτικής ορθότητας (που πολλά καλά έκανε, ειδικά για τις γυναίκες, αλλά αρκετά πια).

Νομίζω ότι οι μοναδικοί αμφιλεγόμενοι χαρακτήρες που δεχόμαστε πια στο σινεμά είναι οι πληρωμένοι δολοφόνοι του Ταραντίνο και αυτό γιατί δεν είναι άνθρωποι, είναι καρικατούρες ανθρώπων.

Induction of Psychoneuroses by Conditioned Reflex Under Stress

My name is Harry Palmer, my name is Harry Palmer, my name is Harry Palmer …επαναλαμβάνει πυρετωδώς ο Michael Caine προκειμένου να αντισταθεί στην πλύση εγκεφάλου που υφίσταται από κακούς κομμουνιστές στο ψυχροπολεμικό θρίλερ The IPCRESS File.

Πέρα από την ψυχροπολεμική και κάπως απλοϊκή πλοκή της, η ταινία παραμένει από τις καλύτερες κατασκοπικές ταινίες που έχουν γυριστεί, κυρίως χάρη στην ατμόσφαιρά της. Ευτυχώς το φιλμ δεν εμμένει σε κάποια αντικουμμουνιστική προπαγάνδα, αφού ουσιαστικά το μοναδικό ψυχροπολεμικό στοιχείο είναι ότι οι μερικοί από τους κακούς προέρχονται από το Σιδηρούν Παραπέτασμα (ο Αρχικακός μάλιστα είναι Αλβανός, οποία πρωτοτυπία!).

Εκτός από το εθιστικό score του John Barry και τις υποβλητικές γωνίες λήψης, η ταινία διαθέτει στον ρόλο του διοπτροφόρου γκουρμέ πράκτορα και τον πιο γοητευτικό Michael Caine που έχω δει στη ζωή μου. Καμία σχέση με James Bond, ο δικός μας πράκτορας προέρχεται από τη λαική τάξη, πηγαίνει στο σούπερ-μάρκετ σαν κανονικός άνθρωπος, ζει σε μια γκαρσονιέρα και η δουλειά του εναλλάσσεται μεταξύ της βαρετής συμπλήρωσης αναφορών σε δημόσια υπηρεσία και το ελάχιστα πιο συναρπαστικό κυνήγι των υπόπτων στους δρόμους του Λονδίνου. Τίποτα ιδιαίτερα glamorous λοιπόν, ο Harry Palmer τσαλακώνεται αρκετά στην ταινία αλλά καταφέρνει να αντιμετωπίζει τα πάντα με ψυχραιμία, εξυπνάδα, μια δόση αναίδειας και καλό γούστο -πάντα. Ο Michael Caine έχει ξαναϋπάρξει ωραίος (στο Alfie) έχει ξαναϋπάρξει σκληρός (στο Get Carter φυσικά) αλλά ποτέ τόσο τρωτά cool.

Over the Dunes and Far Away

Ψάχνοντας να βρω ένα βιβλίο για να διαβάσω στη Φολέγανδρο, αφού είχα μόλις τελειώσει τη «Μυστική Ιστορία» -εξαιρετικό παρεμπιπτόντως- το μάτι μου έπεσε πάνω στον εξής τίτλο: «Ο Μεσσίας του Dune». Είχα διαβάσει το πρώτο Dune όταν ήμουν 21 και μου είχε κάνει μεγάλη εντύπωση. Στο βιβλίο αυτό, ο συγγραφέας Frank Herbert είχε δημιουργήσει ένα δικό του σύμπαν εφάμιλλο σε συγκρότηση με αυτό του «Άρχοντα των Δακτυλιδιών», με διαφορά ότι το Dune είχε εντονότερες θρησκευτικές, οικολογικές και φιλοσοφικές προεκτάσεις. Και φυσικά ότι το Dune είναι μια διαστημική όπερα που εκτυλίσσεται στο μακρινό μέλλον. Σύμφωνα με τα λεγόμενα στο οπισθόφυλλο, το Dune είναι για το είδος science fiction ότι είναι ο «Άρχοντας» για το είδος fantasy. Περιληπτικά, βρισκόμαστε 22.000 χρόνια στο μέλλον, οι υπολογιστές έχουν απαγορευτεί, οι άνθρωποι έχουν αποκτήσει προηγμένες δυνατότητες -όπως το να κάνουν περίπλοκους μαθηματικούς υπολογισμούς, να προβλέπουν το μέλλον- και διάφοροι Οίκοι αγωνίζονται για την κυριαρχία σε έναν κόσμο που κινείται -κυριολεκτικά και μεταφορικά- από το μελάνζ, ένα μπαχαρικό που παράγεται μόνο στον πλανήτη Dune.

Ομολογουμένως προσέγγισα τη συνέχεια του Dune επιφυλακτικά και με μια διάθεση του τύπου διακοπές είμαστε, ας διαβάσουμε και κάτι χαζό να περάσει η ώρα. Όταν ξεκίνησα να το διαβάζω μάλιστα οίκτιρα τον εαυτό μου και τον νεανικό ενθουσιασμό μου με το πρώτο Dune. Όμως… άσχετα από την λογοτεχνική τους αξία, που δεν είναι και ασήμαντη, τα βιβλία του Dune, συμπιλαμβανομένου του "Μεσσία" καταφέρνουν να σε βυθίσουν στον βυζαντινό άνυδρό κόσμο τους τόσο έντεχνα, που μέχρι να πεις μελάνζ έψαχνα στη Wikipedia να διαβάσω την περίληψη του πρώτου Dune, για να θυμηθώ τις φυλές του μελλοντικού πλανητικού συστήματος, τα πλάσματά του και τις δολοπλοκίες τους. Όλες οι λέξεις φαίνονταν μαγικές -ο Herbert έχει φτιάξει και αυτός μια δική του γλώσσα, αν και δεν την έχει προχωρήσει τόσο όσο ο Tolkien- τα σκουλήκια της ερήμου, το μπαχαρικό μελάνζ, οι Μπέν Γκέζεριτ, οι Μορφοπλάστες, η Συντενχία των Πηδαλιούχων, η Μπατλεριανή Τζιχάντ, ο Μουάντ’ Ντιμπ, η Λαίδη Τζέσικα, οι Κουιζάρατ, οι Φρέμεν… Σκέφτομαι μέχρι να νοικιάσω την ταινία του Lynch που όλοι λένε ότι είναι μεγάλη μάπα ή και να πάρω την εξάωρη τηλεοπτική σειρά που γυρίστηκε πρόσφατα. Θέλω να δω σκουλήκια της ερήμου και αποστακτικές στολές, να ακούσω τη Φωνή, πως το λένε!!